Vitrum D3 – witamina słońca

Czy w tranie jest witamina D3?

Tran od lat występuje w naszej diecie. Doceniany jest jako źródło kwasów omega-3 i omega-6, a także witamin, w tym przede wszystkim witaminy D3. Czy jednak tran rzeczywiście jest dobrym sposobem na dostarczenie organizmowi “witaminy słońca”?

Witamina D wpływa na  wiele procesów zachodzących w naszym organizmie i w dużym stopniu oddziałuje na zdrowie. Znana jest przede wszystkim ze swojego korzystnego wpływu na układ odpornościowy oraz utrzymanie zdrowych kości i zębów. Oprócz tego odpowiada m.in. za prawidłowy rozwój komórek, funkcjonowanie mięśni, zachowanie prawidłowego  poziomu wapnia we krwi.

Skąd czerpać witaminę D?

Witaminę D czerpiemy przede wszystkim ze słońca. Wytwarzamy ją w wyniku syntezy skórnej zachodzącej pod wpływem promieni słonecznych. To najlepszy, naturalny sposób na pozyskiwanie tego cennego składnika. Jednocześnie efektywność procesu syntezy nie zawsze utrzymuje się na stałym poziomie w ciągu roku, np. w okresie od września do kwietnia jest bardzo ograniczona. Dodatkowo na jej przebieg wpływa wiele czynników, m.in. pora dnia, stopień zanieczyszczenia powietrza, czas ekspozycji na promienie słoneczne itp1. Nie zawsze więc jesteśmy w stanie „wyprodukować samodzielnie” taką ilość witaminy D, która pozwoli nam pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu.

Dieta nie zastąpi nam słońca. Wraz z żywnością zapewniamy sobie 20% dziennego zapotrzebowania na witaminę D2. Mimo tego nie należy ignorować roli zdrowego odżywiania w procesie dostarczania organizmowi “witaminy słońca”. Dobrym jej źródłem są ryby morskie, takie jak łosoś, makrela i śledź, najlepiej dziko żyjące3.

Tran – źródło witaminy D3

Tran może być uzupełnieniem diety (szczególnie ubogiej w ryby). Stanowi prosty sposób na regularne pozyskiwanie cennych składników odżywczych pochodzących z ryb. Ilość witaminy D3 w tranie jest różna i zależy przede wszystkim od gatunku ryb, z których pochodzi. Dostępne w aptekach produkty zwykle zawierają ok. 1000 IU (20 µg) witaminy D3 w objętości jednej łyżki stołowej4. To sporo, biorąc pod uwagę fakt, że zawartość tej witaminy w produktach powszechnie spożywanych jest niewielka, np. ok. 20 IU/100g w serze żółtym, ok. 200 IU/100g w rybach z puszki5. Dlatego odpowiednio dobrana suplementacja wspomaga uzupełnienie codziennej diety.

Czym właściwie jest tran?

Tran, czyli olej wątłuszowy, to ciekły tłuszcz pozyskiwany z wątroby ryb z rodziny dorszowatych, przede wszystkim z dorsza atlantyckiego6. Określenie to bywa używane również w przypadku oleju pozyskiwanego z wieloryba lub chrząstki rekina, ale w ścisłym znaczeniu odnosi się wyłącznie do oleju pochodzącego z ryb gatunku dorszowatych7. Pierwsze wzmianki na temat zasadności stosowania tranu wielorybiego i wątroby dorsza ze względu na właściwości prozdrowotne pojawiły się w XVIII w.

Tran w naturalnej formie jest ciekłym tłuszczem o specyficznym rybim smaku i zapachu. Z punktu widzenia biologicznego jest mieszaniną związków aktywnych, z czego najważniejszymi są wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – D, A i E8. To właśnie ze względu na sporą zawartość witaminy D3 tran w tradycyjnym zastosowaniu stanowi istotne uzupełnienie diety9.

Tran dawniej i dziś

W Polsce tran jako suplement diety stosowany był powszechnie kilkadziesiąt lat temu. Podawano go przede wszystkim dzieciom ze względu na witaminę D, która wspiera odporność oraz dba o prawidłowy rozwój kości. Niestety niezbyt przyjemny zapach i smak (a przede wszystkim specyficzny posmak, który pozostawał w ustach) spowodowały, że wiele osób po dziś dzień ma awersję do tranu. Kiedyś występował wyłącznie w formie płynnej, obecnie jednak dostępny jest w bardziej przystępnych formach, m.in. kapsułek.

Warto przy tym dodać, że tran to jeden z najbardziej rozpowszechnionych i tradycyjnie stosowanych suplementów diety w naszym kraju. Wiele osób nadal docenia jego właściwości, głównie ze względu na obecność witaminy D3 oraz kwasów omega-3 i omega-6, które mają korzystny wpływ na funkcjonowanie naszego organizmu.

Czy tran to najlepsze źródło witaminy D3?

Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy tran można określić mianem najlepszego źródła witaminy D. Z całą pewnością nie zastąpi on syntezy skórnej dokonywanej pod wpływem promieni słonecznych.

Niemniej przeprowadzone do tej pory badania (badania pilotażowe z placebo) wykazały efekt wspomagający tranu10.

  1. Deficyt witaminy D w polskiej populacji jest ogromny, I. Kazimierska.
  2. Tamże.
  3. Witamina D – właściwości i działanie, A. Miętka.
  4. Tamże.
  5. Zasady suplementacji i standardy oceny zaopatrzenia organizmu w witaminę D w świetle jej działania plejotropowego, P. Płudowski, E. Kryśkiewicz, E. Karczmarewicz.
  6. Rola kwasów tłuszczowych Omega-3 i Omega-6 w organizmie człowieka, E. Materac, Z. Marczyński, K. H. Bodek.
  7. Czy warto podawać dzieciom tran?, M. Gasztych.
  8. Jakie jest działanie tranu (nadal często stosowanego)?, W. Feleszko.
  9. Tamże.
  10. Jakie jest działanie tranu (nadal często stosowanego)?, W. Feleszko.