Niedobór witaminy D w ciąży

Badania przeprowadzone w Polsce na grupie 4500 kobiet pokazały, że prawie 50% kobiet w ciąży  ma niedobory witaminy D na poziomie 25(OH)D < 20 ng/ml.[1] Witamina D bierze udział w wielu istotnych procesach związanych z rozwojem płodu. Czym grozi jej niedobór.

 

Witamina D w ciąży – jakie ma znaczenie?

Jakiekolwiek niedobory w organizmie ciężarnej kobiety mogą mieć negatywny wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu. Witamina D pełni bardzo ważną funkcję zwłaszcza na początku ciąży: reguluje transkrypcję genów odpowiedzialnych za procesy implantacji, inwazję trofoblastu oraz angiogenezę. Ponadto badania wskazują, że jej niedobory mogą wpływać na częstotliwość powikłań ciąży oraz zaburzenia rozwoju płodu.[1]

Witamina D powinna być również suplementowana przez panie będące na etapie planowania ciąży. Badania pod tym kątem wciąż trwają, ale istnieją przesłanki, świadczące za tym, że wit. D może mieć wpływ na częstość zachorowania na endometriozę, mięśniaki macicy, zespół policystycznych jajników oraz niepłodność[1].

Niedobory wit. D w diecie kobiety w ciąży mogą być istotnymi czynnikami zwiększonego ryzyka częstych powikłań ciąży i mogą być powiązane z późniejszym występowaniem otyłości, chorób układu krążenia oraz zaburzeń neurologicznych i behawioralnych u dziecka.

Ciąża znacząco zmienia funkcjonowanie organizmu kobiety. Istotnym modyfikacjom ulega mechanizm gospodarki wapniowej – wzmaga się aktywność enzymu syntetyzującego kalcytriol, co powoduje zwiększenie wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego matki. Rosnący płód potrzebuje około 30g wapnia w ciągu 9 miesięcy. W momencie, gdy mechanizm gospodarki wapniowej jest zaburzony np. poprzez niedobór witaminy D, wchłanianie wapnia z układu pokarmowego jest ograniczone. Jedynym źródłem wapnia dla płodu jest wtedy szkielet matki, co prowadzi m.in. do demineralizacji kości i osteoporozy u matki, ale też: zaburzeń wzrostu płodu, rozwoju wrodzonej krzywicy i osteopenii, a nawet hipokalcemii noworodkowej.[2]

 

Suplementacja witaminy D u kobiet ciężarnych i planujących ciążę

Biorąc pod uwagę powyższe informacje oraz to, że zdecydowana większość społeczeństwa ma pewne niedobory witaminy D, w 2013 roku zostały opracowane wytyczne suplementacji witaminą D3 dla mieszkańców Europy Środkowej. Rekomenduje się, aby dorosłe osoby w normalnych warunkach przyjmowały wit. D w dawce 800-2000 IU/dobę (20-50µg/d). Suplementacja jest szczególnie polecana paniom, które mają kłopoty z zajściem w ciążę – w ich przypadku zaleca się oznaczenie poziomu 25(OH)D we krwi i w razie potrzeby włączenie suplementacji witaminą D w dawce 800-2000 IU/dobę (20-50µg/d), a w trakcie całego okresu ciąży, ale nie później niż od II trymestru kobieta powinna włączyć suplementację wit. D w dawce: 1500-200 IU/dobę (37,5-50 µg/d).[2]

Dawki witaminy D dla kobiet w ciąży są wysokie, dlatego należy stosować specjalne preparaty przeznaczone do uzupełniania tej konkretnej witaminy. W standardowych suplementach wielowitaminowych dawki zazwyczaj nie przekraczają 400 IU, a więc są zbyt małe, aby miały wpływ na optymalne budowanie zasobów witaminy D u matki i płodu[2], zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, gdy ograniczona jest synteza skórna.

O suplementacji nie należy zapominać również później, po urodzeniu dziecka. Odpowiedni poziom witaminy D w organizmie jest istotny zarówno dla matki karmiącej piersią, jak i dla niemowlaka karmionego mlekiem matki. Choć takie mleko jest najlepszym pokarmem, to jednak zawartość witaminy D jest niewystarczająca, by pokryć pełne zapotrzebowanie malucha.

 

Źródła:

  1. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, Suplementacja witaminy D w położnictwie i ginekologii, Pełne rekomendacje PTG, praca zbiorowa
  2. Standardy medyczne/pediatria 2009, Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D; praca zbiorowa
  3. Ciaza.mp.pl, Suplementacja witaminy D u kobiet w ciąży, Dr n. med. Andrzej Bacz, https://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61928,suplementacja-witaminy-d-u-kobiet-w-ciazy