Dawkowanie witaminy D – prawidłowa suplementacja

W 2009 roku powstało polskie opracowanie dotyczące suplementacji witaminą D, a w 2013 roku zespół ekspertów opublikował dokument „Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D”. Oba opracowania wysnuwają podobne wnioski.

 

Zapotrzebowanie na witaminę D

Niedobory słonecznej witaminy są powszechne wśród mieszkańców Europy Środkowej, w tym również wśród Polaków. Deficyty obserwowane są u osób ze wszystkich grup wiekowych i jest to globalny problem zdrowia publicznego. Nawet 90% Polaków może mieć lekkie niedobory wspomnianej witaminy nawet mimo stosowania zróżnicowanej diety i umiarkowanego przebywania na słońcu. Utrzymując zwykłą dietę, nieukierunkowaną na zmaksymalizowanie dostarczenia witaminy D, z pożywieniem można przyjąć ok. 10% całkowitego dziennego zapotrzebowania. Pozostała część musi zostać wytworzona podczas syntezy skórnej z udziałem promieniowania słonecznego, oraz dostarczona wraz z suplementami.

W opracowaniu „Scientific opinion on the Tolerable Upper Intake Levels of vitamin D for all relevant population groups” zespół ekspertów określił maksymalne dawki witaminy D, które wynoszą[1]:

  • Noworodki i niemowlęta – 1000 IU/d (25 µg/d)
  • Dzieci 1-10 lat – 2000 IU/d (50 µg/d)
  • Dzieci i młodzież 11-18 lat – 4000 IU/d (100 µg/d)
  • Dorośli z prawidłową masą ciała – 4000 IU/d (100 µg/d)
  • Otyli dorośli oraz seniorzy – 10 000 IU/d (250 µg/d)
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią – 4000 IU/d (100 µg/d)

 

Zalecana suplementacja

Noworodki i niemowlęta – już od pierwszych dni życia dziecka warto wdrożyć dodatkową suplementację witaminą D w dawce 400 IU/dobę (10 µg/d) do 6 miesiąca życia, a później 400-600 IU/dobę (10-15 µg/d) do 12 miesiąca życia. Suplementacja powinna być zależna od poziomu witaminy D w diecie.

Dzieci i młodzież w wieku 1-18 lat – chociaż maksymalne dawki są inne dla dzieci w różnym wieku, przyjmuje się, że zalecana suplementacja jest podobna i wynosi: w miesiącach od września do kwietnia 600-1000 IU/dobę (15-25 µg/d), w zależności od masy ciała, a w pozostałych miesiącach w zależności od wydajności syntezy skórnej i masy ciała 600-1000 IU/ dobę (15-25µg/d).

Dorośli i seniorzy – podobnie jak w przypadku młodzieży, suplementacja witaminy D u dorosłych zależy od masy ciała, podaży witaminy w diecie oraz pory roku. W miesiącach od września do kwietnia wynosi: 800-2000 IU/dobę (20-50µg/d), a w pozostałych miesiącach, jeśli nie ma zapewnionej syntezy skórnej, również 800-2000 IU/dobę.

Seniorzy (65+ lat) powinni otrzymywać suplementację w dawce 800-2000 IU/dobę (20,0- 50,0 μg/dobę), zależnie od masy ciała, przez cały rok, ze względu na obniżoną efektywność skórnej syntezy witaminy D.

Kobiety ciężarne i karmiące piersią – o suplementacji witaminy D kobiety powinny pomyśleć już na etapie planowania ciąży, wtedy zalecane są dawki zgodnie z wytycznymi dla dorosłych. Nie później niż od II trymestru ciąży warto włączyć suplementację wit. D w dawce 1500-2000 IU/dobę (37,5-50 µg/d), jednak zawsze po uzgodnieniu z lekarzem.

Jeśli to możliwe, okresowe monitorowanie stężenia kalcydiolu powinno być wykonywane w celu doboru optymalnej dawki witaminy D i weryfikacji skuteczności jej suplementacji. Celem suplementacji witaminą D jest uzyskanie i podtrzymanie stężenia kalcydiolu wynoszącego 30-50 ng/ml (75-125 nmol/l).

 

Powyższe wytyczne opracowane zostały dla osób zdrowych; nieco inne zalecenia dotyczą osób  będących w grupach ryzyka deficytów wit. D:

  • Otyłe dzieci i młodzież – zalecane 1200-2000 IU/dobę (30-50 µg/d)
  • Dorosłe osoby otyłe – 1600-4000 IU/dobę (40-100 µg/d)
  • Pracownicy nocnych zmian oraz osoby o ciemnej karnacji skóry – 1000-2000 IU/dobę (25-50 µg/d).

Osoby będące w grupie ryzyka deficytu, kobiety planujące ciąże, a także pacjenci chorujący na: zespół nerczycowy, choroby wątroby, i będący w trakcie leczenia przeciwpadaczkowego, immunosupresyjnego czy glukokortykosteroidoterapii powinny wykonać testy na oznaczenie poziomu 25(OH)D we krwi.

 

Źródła:

  1. Standardy medyczne/pediatria 2013, Witamina d: rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla europy środkowej 2013r,; praca zbiorowa.
  2. Standardy medyczne/pediatria 2009, Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D; praca zbiorowa
  3. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, Suplementacja witaminy D w położnictwie i ginekologii, Pełne rekomendacje PTG, praca zbiorowa.
  4. Dieta.mp.pl, Witamina D – jaka dawka jest bezpieczna?, dr n. med. Dominika Wnęk, https://dieta.mp.pl/zasady/139889,witamina-d-jaka-dawka-jest-bezpieczna