Niedobór witaminy D w Polsce

Powszechne niedobory witaminy d3 – vitrumd3.pl

Witamina D, nazywana potocznie witaminą słońca, to dwa związki: ergokalcyferol (wit. D2) oraz cholekalcyferol (wit. D3). Ten drugi powstaje m.in. w wyniku syntezy skórnej zachodzącej pod wpływem promieniowania UVB ze słońca.

 

90% Polaków może mieć niedobory witaminy D

Kwestie deficytu witaminy D u Polaków były badane wielokrotnie przez różne zespoły naukowe. Dr. Paweł Płudowski z Zakładu Biochemii, Radioimmunologii i Medycyny Doświadczalnej Instytutu „Pomnik Zdrowia Dziecka” w Warszawie, który od lat zajmuje się problemami deficytu wit. D uważa, że jest to globalny problem, którego nie wolno bagatelizować. Aż 90-95% przebadanych przez niego osób wykazywało objawy niedoboru owej witaminy. [1]  

W celu sprawdzenia stężenia witaminy D we krwi wykonuje się badanie na oznaczenie 25(OH)D. W trakcie przeprowadzanych badań okazało się, że nawet do 90% Polaków ma stałe niedobory na poziomie poniżej 30 ng/ml, z czego aż 60% osób poniżej 20 ng/ml[2], co wiąże się z podwyższonym ryzykiem wielu chorób. Największe spadki poziomu witaminy D, nawet poniżej 10 ng/ml, notuje się w okresie zimowym, ze względu na ograniczoną dostępność naturalnego światła słonecznego. Spadki 25(OH)D poniżej 10 ng/ml dotyczą aż 33% nastoletnich dziewcząt.[3]

Co oznacza wskaźnik 25(OH)D i jaki jest jego prawidłowy poziom?

Oceny poziomu 25(OH)D (25-hydroksywitaminy D), czyli kalcydiolu, dokonuje się m.in. w przebiegu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, lub jej niedoborach. Stężenie 25(OH)D pomaga w dokładnym określeniu zaopatrzenia organizmu w witaminę D.[2] Ocena stężenia 25(OH)D w surowicy krwi i interpretacja wyników[1]

  • 0-20 ng/ml (0-50 nmol/l) – ciężki niedobór witaminy D
  • 20-30 ng/ml (50-75 nmol/l) – niewystarczające zaopatrzenie
  • 30-50 ng/ml (75-125 nmol/l) – optymalne zaopatrzenie
  • 50-100 ng/ml (125-250 nmol/l) – stężenie wysokie
  • >100 ng/ml (>250 nmol/l) – stężenie potencjalnie toksyczne
  • >200 ng/ml (>500 nmol/l) – zatrucie witaminą D

Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D (2013)

Kto jest najbardziej narażony na niedobory witaminy D?

Naukowcy wskazują, że na niedobory witaminy D najczęściej cierpią osoby młode, co prawdopodobnie ma związek z nieodpowiednią dietą młodzieży, brakiem dodatkowej suplementacji witaminy D i zbyt rzadkim przebywaniem na słońcu. Badania przeprowadzone wśród studentów Uniwersytetu Medycznego w Warszawie wskazały, że zaledwie 3% studentów miało prawidłową wartość 25(OH)D, natomiast ciężki niedobór poniżej 10 ng/ml zanotowano aż u 21% studentów.[2] Inne badania, przeprowadzone w 2014 roku w Łodzi, podczas konferencji „Echa ASBMR 2014” dało podobne wyniki. Wśród uczestników średnie stężenie 25(OH)D wyniosło 20,82 ng/ml. W największym badaniu, jakie przeprowadzono w Polsce w 2014 roku, w którym wzięło udział prawie 6 tys. osób, średnia wartość 25(OH)D wyniosła 18 ng/ml; stężenie poniżej 10 ng/ml miało aż 16% badanych, a tylko 8,4% osób miało stężenie optymalne wynoszące 30-50 ng/ml.[2] Niepokojący jest fakt, że prawie 70% młodych kobiet w Polsce ma niedobory witaminy D poniżej 20 ng/ml, gdyż tak duże braki mogą mieć znaczenie w okresie rozrodczym. U osób starszych skóra nie funkcjonuje już tak efektywnie jak kiedyś. Procesy starzenia powodują, że wytwarzanie witaminy D zachodzi u nich wolniej aż o 75%. Unikanie słońca przez osoby starsze dodatkowo potęguje problem niedoborów witaminy D. Osoby powyżej 65 r.ż. powinny otrzymywać suplementację 800-2000 j.m. na dobę przez cały rok!

 

Witamina D – rekomendacje

We wrześniu 2013 roku na podstawie najnowszych badań klinicznych i epidemiologicznych oraz aktualnej wiedzy medycznej, Zespół Międzynarodowych Ekspertów i Lekarzy opracował „Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej” w tym Polski, które zalecają suplementację witaminy D u każdego dorosłego w okresie od września do kwietnia, a u osób w wieku podeszłym, powyżej 65 lat oraz u osób otyłych przez cały rok.  

Jak określić poziom witaminy D w organizmie?

Kalcydiol (nieaktywna forma witaminy D), ze względu na długi okres półtrwania (około 3 tygodni) jest głównym parametrem oceny zaopatrzenia organizmu w witaminę. Pomiar stężenia kalcydiolu w surowicy informuje o ilości substratu dostępnego dla syntezy aktywnego hormonalnie kalcytriolu. Dlatego w badaniu krwi mierzy się właśnie ilość kalcydiolu 25(OH)D3.

 

Podsumowanie

Niedobory witaminy D mogą mieć negatywny wpływ na organizm zarówno młodego człowieka, jak i kobiet w ciąży oraz osób aktywnych zawodowo. Z brakami słonecznej witaminy boryka się aż 90% Polaków. Jak wskazują autorzy opracowania „Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej — rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D”, kwestie suplementacji witaminy D wśród społeczeństwa powinny być priorytetowym zagadnieniem polityki zdrowotnej Europy Środkowej.[4]

 

Źródła:

  1. Food Forum, Suplementy Diety, Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficyty witaminy D; 01.04.14 nr:1
  2. Puls Farmacji nr 10 (100) 9 grudnia 2015, Akademia farmaceuty – witamina D
  3. Standardy medyczne/pediatria 2009, Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D; praca zbiorowa
  4. Endokrynologia Polska, Tom 64; Numer 4/2013,ISSN 0423–104X, Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej oraz dla grup ryzyka deficytu witaminy D, praca zbiorowa.